Ruhavioğlu: Kürtler tuzağa düşmeyecek politik bilince sahip

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin başlattığı sürece dair pek çok bilinmez yerini korurken Türkiye kamuoyu, değerlendirmelerini tarafların sınırlı açıklamalarıyla yapıyor. Bu süreçte tepkisi, beklentisi en çok merak edilen toplumsal kısımlardan biri de Kürt seçmen.

Kürt Çalışmaları Merkezi, yeni sürece dair tartışmalar başladığından bu yana Kürt seçmenlerin iştirakiyle birden fazla araştırma yaptı. Kürt Çalışmaları Merkezi Yöneticisi Reha Ruhavioğlu, Kürtlerin Kürt probleminin tahliline dair destek potansiyelinin yüksek olduğunu lakin sürece olan inancın daima çelişkiler duvarına çarptığını söyledi.

Muhalif kamuoyunun sürece ve Kürt toplumunun tavrına dair tenkit ve korkularını da değerlendiren Ruhavioğlu, “Kürtler kendi kararlarında tuzağa düşmeyecek bir politik bilince sahipler” dedi.

Ruhavioğlu “Burada muhalefetin Kürtlere, ‘Tayyip Erdoğan’a hayır deyin, bekleyin’ deme lüksü yok. Kimsenin bu türlü bir hakkı olduğunu düşünmüyorum” diye konuştu.

Reha Ruhavioğlu “Türklerle Kürtlerin çıkarlarının 100 yıl sonra tekrar ortaklaşabileceği bir eşikte olduğumuzu düşünüyorum. Bu açıdan göstergeler olumlu” değerlendirmesinde bulundu.

KÜRTLERİN HERHANGİ BİR SÜRECE TAKVİYESİ 3’TE 2’NİN ALTINA DÜŞMÜYOR

Kürt toplumunda Kürt sorununu çözmekle ilgili herhangi bir sürece dayanağın 3’te 2’nin altına düşmediğini söyleyen Ruhavioğlu, “Sadece devam eden süreç için konuşmuyorum. ‘Kürt sıkıntısını çözecek bir şey olursa…’ diye başlayan sorulara verilen destek yanıtları 3’te 2’den başlıyor, alt başlıklarda yüzde 85’lere kadar çıkıyor” dedi.

KÜRTLER KATEGORİK OLARAK SİLAHSIZ TAHLİLİN DESTEKÇİSİ

Kürt toplumunun kategorik olarak Kürt sıkıntısında silahsız bir tahlilin destekçisi olduğunu ifade eden Ruhavioğlu, “2015’ten bu yana silahların Türkiye sathında manasını kaybettiği ve alanın sivil siyasete terk edilmesi gerektiği ile ilgili güçlü bir kanaat var. Bu türlü düşünenler de 3’te 2 civarında. Geriye kalan 3’te 1 de ‘Silahlı mücadele olsun’ demiyor. ‘Silah bırakılırsa ne olacak? Sivil siyasete de alan açılmıyor’ benzeri korkuları var” diye konuştu.

BAHÇELİ’NİN BAŞLATTIĞI SÜRECE DESTEK 3’TE 1, ŞERHLİ DESTEK 3’TE 1

Bahçeli’nin başlattığı sürece Kürt toplumunun takviyesinin ne oranda olduğunu sorduğumuz Ruhavioğlu, “Mevcut süreci somut olarak sorduğumuzda olağanda 3’te 2 olan takviyenin düştüğünü görüyoruz. Bugün Bahçeli’nin başlattığı sürece Kürt kamuoyunun dayanağı yaklaşık 3’te 1. 3’te 1 de şerhli destekçiler var” dedi.

İNSANLARIN SÜRECE İNANCI ÇELİŞKİLER DUVARINA ÇARPIYOR

Normalde 3’te 2 olan tahlil sürecine dayanağın bugünkü süreç için 3’te 1’e düşmesinin sebeplerinden birinin sürecin çok karmaşık ilerlemesi olduğunu ifade eden Ruhavioğlu, “İnsanlar ‘Destekleyelim de bir yandan kayyım atanıyor’ diyorlar. Yani aslında insanların sürece inançları hükümetin siyasetleri sebebiyle daima çelişkiler duvarına çarpıyor. Bu türlü şeyler olunca da bu süreç toplumdan çok güçlü bir destek almıyor” sözlerini kullandı.

Ruhavioğlu “Hem Kürt tarafı hem hükümet ketum davranıyor” dedi.

SÜRECİ DESTEKLEME POTANSİYELİ YÜKSEK AMA DESTEK DÜŞÜK

Ruhavioğlu, şöyle devam etti: “Dolayısıyla bugünkü sürece dayanağın potansiyeli yüksek ama destek şimdi düşük. O destek tam toparlanacak oluyor kayyım atanıyor. Üzerinden bir süre geçiyor, silahsızlanma ile ilgili çok önemli bir gündem oluyor. Yine tam sürece destek yükselecekken diğer bir kayyım ataması oluyor.”

AKTÖRLER SÜRECİN GÜZELE GİTTİĞİNİ SÖYLÜYOR AMA SÜREÇ YOK

Sürece dayanağın beklenen oranda yükselmemesinin sebeplerinden birinin de tarafların ‘ketumluğu’ olduğunu kaydeden Ruhavioğlu, “Hem Kürt tarafı hem hükümet ketum davranıyor. Sürecin düzgüne gittiğini söylüyorlar ama süreç yok” dedi.

KÜRT TOPLUMU KENDİ AKTÖRLERİNE GÜVENDİĞİ İÇİN SÜRECİN DÜZGÜNE GİDEBİLECEĞİNE İNANIYOR

Kürt toplumunun sürece dair inancının sebeplerinden birinin siyasi aktörlerine duydukları güven olduğunu belirten Ruhavioğlu, “Bu bir terörsüz Türkiye teşebbüsüdür. Bundan Ötürü silahlarını bırakacaklar, teslim olacaklar’ diyor hükümet. Kürtler de bunu duyduklarında ‘İşler Kürtlerin hafızasındaki benzeri gitmiyor mu sanki?’ diye soruyor. Ama dönüp Kürt aktörlerle konuştuklarında Kürt aktörler de işlerin iyi gittiğini söylüyor. DEM Parti’den yapılan açıklamalar, Öcalan’dan gelen iletiler, Rojava’dan gelen bildiriler hep ‘süreç iyi gidiyor, hep birlikte özgürleşeceğiz’ yönünde oluyor. Kürt toplumu kendi aktörlerine güvendiği için sürecin güzele gidebileceğine inanıyor” diye konuştu.

İŞ TOPLUMLA KONUŞMA BASAMAĞINA GELMEDİ

Sürece dair merak, ilgi ve tasanın yüksek, heyecanın ise az olduğunu belirten Ruhavioğlu, “2013-2015 süreci ile karşılaştırdığımızda o dönem toplumsal destek, toplumsal heyecan daha yüksekti. Ama hükümet şimdi toplumsal dayanağa ihtiyaç duymuyor gibi. İş toplumla konuşma evresine şimdi gelmedi. İç siyaset otoriter siyasetlerle ilerletilirken bu süreç ise daha çok Rojava ilişkili müzakereyi ve uzlaşmayı merkeze alıyor” dedi.

TUTARSIZLIK VE KARMAŞIK SİYASET SÜRECE TOPLUMSAL DAYANAĞIN BÜYÜMESİNİN ÖNÜNDE ENGEL

Türk kamuoyunun da Kürt kamuoyunun da tüm bu gelişmeleri manalı bir bütünün modülleri haline getirmekte zorlanabileceğini kaydeden Ruhavioğlu, “Örneğin Kürtler sabah uyanıyor, bakıyor Siirt’e kayyım atanmış. ‘Demek ki bunların sıkıntısı barış değil’ diyor doğal olarak. Bu tutarsızlık, bu karmaşık siyaset sürecin önündeki toplumsal takviyenin büyümesinin önünde bir pürüze dönüşüyor” dedi.

KÜRTLER NE İSTİYOR?

Kürt toplumunun telaşlarını ve baş karışıklığını gidermek için kutuplaştırıcı ve ayrımcı lisandan vazgeçilmesi gerektiğini ifade eden Ruhavioğlu, Kürtlerin sürece dair beklentilerini de şöyle sıraladı:
“Kürtlerin ikinci sınıf vatandaş olduğu, ayrımcılığa uğradığı siyasi atmosferin sona ermesini istiyorlar. Kürtçenin de Türkçe kadar değer gördüğü olumlu bir siyasi telaffuz çerçevesi görmek istiyorlar. ‘Dilimiz kaybolmasın, eğitimde ve kamu hizmetlerinde kullanmak istiyoruz’ diyorlar kabaca. Ayrıyeten siyasete iştirakin önündeki pürüzlerin kaldırılmasını istiyorlar. Daima kayyım atandığında devlet eliyle yapısal bir ayrımcılığa maruz kaldıklarını ve siyasete katılma haklarının ellerinden alındığını düşünüyorlar. Yani somut iki talep ana lisanı problemi ve kayyım uygulamalarının sonlanması.”

Reha Ruhavioğlu, Kürtlerin taleplerinin gerçekleşmesi zor talepler olmadığını ifade ediyor.

KÜRT KİMLİĞİNİN EŞİT OLDUĞUNU HİSSETMEK İSTİYORLAR

“Örneğin Demirtaş benzeri birisinin mahpusta olduğu bir durumda siz sürece toplumsal takviyesi yükseltemezsiniz. Demirtaş benzeri insanların özgürce siyaset yapabilmesi, mahpusta keyfi tutulmamaları, yani yeniden siyaset yapmanın teminatının sağlanması beklentileri var. Bir de Türkiye’nin gerçek bir modülü olduklarına dair ‘kimliğin tanınması’ benzeri bir beklenti var. Kürt kimliğinin de Türkiye’de eşit bir kimlik olduğunu hissetmek istiyorlar. Bunu uzmanlar Anayasa’nın 66’ncı unsurunun değiştirilmesi benzeri yorumluyorlar. Ayrımcılığa uğradıklarına dair, devlet nezdinde Kürtlerle Türklerin eşit olmadığına dair de güçlü kanaatler var. Bunların giderilmesini ve eşitliğin tesis edilmesini istiyorlar. Bölgesel eşitsizliğin giderilmesi ve Kürtlerin de ülkenin diğer bölgelerindeki ekonomik üretimden faydalanmalarını bekliyorlar. Örneğin petrolün Batman’dan çıkartılıp Türkiye’nin batısında işlenmesi orada bir petrol sektörü yaratıyor ama Batman’da işsizlik Türkiye ortalamasının iki katında.”

KÜRTLERİN TALEPLERİNİN GERÇEKLEŞMESİ ÇOK ZOR DEĞİL

Kürtlerin taleplerinin gerçekleşmesi zor talepler olmadığını ifade eden Ruhavioğlu, “Türk toplumuna Kürtlerin kimi taleplerini sorduğumuzda, öz yönetim, federasyon benzeri daha teritoryal statü ile ilgili olan talepler bir bariyerle karşılaşıyor. Ama mesela ana lisanı sorununu gündem ettiğimizde, ‘Kürt çocukları okulda nasıl eğitim görsün? Bu talepleri makul’ diyebiliyorlar. ‘Kürtçe resmi lisan olsun’ demiyor ama Kürtçenin okullarda kullanılmasını Türk toplumunun yarıya yakını çeşitli seviyelerde destekliyor” dedi.

KÜRTLER TUZAĞA DÜŞMEYECEK POLİTİK BİLİNCE SAHİP

Kamuoyunun bir kısmında ve kendini ‘muhalif’ olarak tanımlayan medyada bu sürece dair sıklıkla ‘Kürtler bizi sattı’, ‘Kürtler kandırılıyor’ benzeri yorumlar yapılmasını değerlendiren Ruhavioğlu, “Bugün muhalif kamuoyu iki şeyi söylüyor: ‘Eyvah Tayyip Erdoğan Kürtleri tekrar kandırıyor’, ’Eyvah Kürtler tekrar bizi satacak’. Kürt dediğimiz demografinin tek bir yapı olmadığını bir kenara bırakalım; ekranlarda bu yorumları yapan, gazetelerde yazanlar için söylüyorum; Kürtler Tayyip Erdoğan’ın karşısında durmak için muhalefetten çok daha fazla sebebe sahipler. Ayrıyeten kendi kararlarında tuzağa düşmeyecek bir politik bilince sahipler” tabirlerini kullandı.

MUHATAP TERCİH ETME LÜKSÜ YOK

Müzakere süreçlerinde muhatap tercih etme lüksü olmadığını kaydeden Rehavioğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Burada mesele şu; Tayyip Erdoğan cumhurbaşkanıysa ve siz Tayyip Erdoğan’la bir müzakere masasındaysanız muhatabınızı değiştirme lüksünüz yok. Tayyip Erdoğan’ın Öcalan dışında öbür biriyle bu görüşmeleri yürütme şansı var mı? Mesela Zekeriya Yapıcıoğlu’yla bir toplumsal meşruiyeti, siyasi meşruiyeti olur mu? Olmaz. Bundan Ötürü Tayyip Erdoğan nasıl muhatap seçme özgürlüğüne sahip değilse, Kürtler de muhatap tercih etme özgürlüğüne o kadar sahip değiller. ‘Bekleyebilirler. Sınır dışında silahlı operasyonlar, sınır içinde de siyasi operasyonlar, 10 yıl daha dayanalım. Muhalefet geldiğinde o zaman onlarla anlaşırız’ diyebilirdi. Bu da bir seçenek ama demiyorlar. Dememelerinin altında muhalefette de güçlü, Tayyip Erdoğan’ınkiyle rekabet edebilecek bir süreç fikri olmaması yatıyor.”

MUHALEFETİN KÜRTLERE ‘ERDOĞAN’A HAYIR DEYİN, BEKLEYİN’ DEME LÜKSÜ YOK

Hükümet CHP ve toplumsal muhalefete karşı otoriter bir süreç yürütmesinin muhalefetin bu sürece dair tasalarını artırdığını ve bunun anlaşılır olduğunu belirten Ruhavioğlu şöyle devam etti:
“Burada muhalefetten beklenti şu olabilir; nasıl ki iktidar kendi mukadderatıyla Türk probleminin mukadderatını birbirine bağlıyor ve muhalefet bunu eleştiriyorsa muhalefet bu ikisini birbirinden ayırt edebilecek bir strateji ortaya koyabilir. Yani sürece evet ama Tayyip Erdoğan’ın başkanlığına hayır benzeri bir şeyi merkeze alarak güçlü bir siyaseti kurgulayabilir. ‘Bu süreci yürüsün ama iktidar değişimi vakti geldiğinde Kürtlerin yardımını biz alalım’ benzeri bir formülün çalışabileceğini, zor olduğunu ama imkansız olmadığını düşünüyorum. Burada muhalefetin Kürtlere, ‘Tayyip Erdoğan’a hayır deyin, bekleyin’ deme lüksü yok. Kimsenin bu türlü bir hakkı olduğunu düşünmüyorum.”

SİLAHSIZLANMA BİR EŞİK OLACAK

2013-2015 süreci ile karşılaştırdığında bu sürecin olumlu neticelenmesi için çok fazla sebep gördüğünü söyleyen Ruhavioğlu, şöyle konuştu:
“Bir defa silahsızlanmanın kendisi bir eşik olacak. Hem Türkiye açısından hem Kürtler açısından silahların bırakılmış olması çok büyük bir mana ifade edecek. Türklerle Kürtlerin çıkarlarının 100 yıl sonra tekrar ortaklaşabileceği bir eşikte olduğumuzu düşünüyorum. Bu açıdan göstergeler olumlu. Ama elbette ki bu olumlu göstergeler kullanılabilirse. Yarın bir uzlaşmazlık olur, süreç tekrar çökerse bu hepimizin hayatının daha kötü olacağı manasına da geliyor. Yani bir yandan Kürtlerle Türklerin birlikte kazanabileceği bir eşikteyiz, bir yandan bıçak sırtı bir yerdeyiz. Ben buna karşın iyi gidebileceğini düşünüyorum. Şimdi İmralı, Cumhur İttifakı ve Rojava hattında bir trafik var ve bu trafiğin esas konusu silahsızlanma. O sebeple de sivil aktörler şimdi oynayabilecekleri rolü oynamıyorlar zira şimdi sahne almış değiller. Silahsızlanma kademesine nitekim manalı bir şekilde gelirsek artık sürecin toplumsallaşmasına dair muhtaçlığın kendini daha fazla göstereceğini ve tahminen de süreci toplumsallaştırabilecek aktörlerin fakat o zaman rollerini uygun oynayabileceklerini düşünüyorum.”