Tesis yorumlarına ilişkin bakanlıktan kritik karar: Yorum sistemi durduruldu, doğrulama zorunluluğu getirildi

Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, 14 Şubat 2025 tarihinde gerçekleştirdiği 354 sayılı toplantısında karara bağladığı 205 adet evraktan 183’ü mevzuata aykırı bulunmuş olup 1 adet dosya hakkında tedbiren durdurma kararı vermiştir. Mevzuata aykırı bulunan 183 dosya hakkında durdurma cezası ile birlikte, toplamda 30,2 milyon TL idari para cezası uygulanmasına, ayrıyeten aykırı bulunan belgelerden 37 adedinde tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi için erişim engeli idari önleminin uygulanmasına karar verilmiştir.

Tüketicilerin ekonomik tercih ve menfaatlerini etkileyen reklam ve ticari uygulamaların ele alındığı toplantıda tüketicilerin ekonomik davranış biçimlerini etkileyecek tüketici yorumları, internet sitesi dizaynları ve finansal reklamlara ilişkin mevzular öne çıkmıştır. Bu kapsamda; Kaynağı Doğrulanmamış Tüketici Yorumlarına İnceleme. Tüketicilerin satın aldıkları mal ya da hizmetlere ilişkin olarak deneyimlerini yansıttıkları yorum ve derecelendirme uygulamaları, bilhassa bu alanlara ulaşmanın kolay olduğu internet üzerinden gerçekleştirilen alışverişlerde, diğer tüketicilerin tercihlerini ve satın alma kararlarını etkileyen en çok önemli kriterlerden biri durumuna gelmiştir. Bu çerçevede, internet sitelerinde var olan yorum ve derecelendirme uygulamalarının manipüle edilmesi ile yorum alanlarında düzmece ve aldatıcı ya da doğruluğu kanıtlanamayacak yorumlara yer verilmesinin önüne geçilmesi hedefiyle, yayınlanan yorumların ve derecelendirme uygulamalarının o mal ya da hizmeti satın alan tüketiciler tarafından yapılması yönünde ticari uygulamada bulunanlara doğrulama yükümlülüğü getirilmiştir.

Bu kapsamda Reklam Kurulunca gündeme alınan bir incelemede; firmanın “Tesis Yorumları” başlığı altında yer verdiği yorum ve puanlamaların, ilgili mal ya da hizmeti satın alanlar tarafından yapıldığına ilişkin doğrulama yapma yükümlülüğü yerine getirilmeden “Google” sistemleri üzerinden edinilen yorumlar temel alınarak yayınlandığı tespit edilmiştir. Bu durumda, Google sistemi üzerinden tesiste konaklamamış ya da bu tesislerden herhangi bir hizmet almayan kullanıcıların da yorum yapabilmesi ve tesisten hizmet aldığını iddia eden kullanıcıların ise bu hizmetleri aldığının kanıtlanamaması sebebi ile doğrulama ve ispat yükümlülüğünün karşılanmasının mümkün olmaması nedeniyle, Google, blog sayfaları vb. nitelikte salt kullanıcıların tecrübelerini yansıttıkları platformalar üzerinden yayınlanan yorumların, mal ve hizmet satışında bulunan internet sitelerinde, bahse ilişkin ihtarlara yer verilip verilmemesine bakılmaksızın, yayınlanmasının bir haksız ticari uygulama olduğu kıymetlendirilerek, durdurma cezasının yanı sıra idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.

Karanlık ticari dizaynlar, çoğunlukla çevrimiçi kullanıcı ara yüzlerinde bulunan ve tüketicilerin rasyonel karar almalarını engelleyecek biçimde mal ya da hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini çok önemli ölçüde bozacak seçimler yapmaya yönlendiren uygulamalar olarak tanımlanmaktadır. Bilindiği üzere, Reklam Kurulu tarafından resen başlatılan incelemeler doğrultusunda karanlık ticari dizaynlar kullanarak tüketicileri yanıltan firmalar hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Kurul’un bu ayki toplantısında da abonelik hizmetleri kapsamında iptal hakkının kullanımı konusunda, tüketicilerin iradesini olumsuz yönde etkileyecek biçimde hazırlanan ara yüz dizaynlarının kullanılması suretiyle tüketicileri yanılttığı tespit edilen firmalar hakkında durdurma cezasının yanı sıra, idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir.