Erdoğan ve Putin, ŞİÖ zirvesinde görüşecek: İki liderin gündeminde ne var?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Şangay İşbirliği Örgütü Liderler zirvesinde bir araya gelecek. İki önderin gündeminde Suriye, Ukrayna, Libya, Gazze ve Türkiye ŞİÖ ilişkileri benzeri başlıklar yer alması bekleniyor.

Erdoğan ve Putin, ŞİÖ zirvesinde görüşecek: İki liderin gündeminde ne var?
Yayınlama: 04.07.2024
A+
A-

Bölgesel hususların tahlilinde çoğu zaman diyalog içinde olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bu kez Astana’da düzenlenecek olan Şangay İşbirliği Örgütü Liderler zirvesinde bir araya gelmeye hazırlanıyor.

Erdoğan Kazakistan’ın başşehri Astana’da 3-4 Temmuz’da gerçekleştirilecek ŞİÖ Devlet Başkanları Kurulu 24’ncü toplantısına katılacak. Erdoğan’ın yanı sıra tepeye, üye ülkeler Kazakistan, Çin, Rusya, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, İran, Hindistan ve Pakistan’dan devlet ile hükümet başkanları ile gözlemci ve diyalog ortağı olan Belarus, Moğolistan, Azerbaycan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ile Türkmenistan liderleri de katılacak.

Erdoğan Putin ne sıklıkta görüştü?

Zirvenin en çok önemli görüşmelerinden bir adedinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşmesi bekleniyor. İkili lider en son 2023 yılının Eylül ayında Soçi’de yüz yüze bir araya gelmişti.

2016 yılında Türkiye’de gerçekleşen darbe teşebbüsü sonrasında ağırlaşan diyalog kapsamında iki lider 30 defa yüz yüze, 29 defa ise telefon ile görüştü. Yüz yüze gerçekleşen görüşmelerin 12 tanesi Rusya, 8 tanesi Türkiye, 10 tanesi ise farklı ülkelerde oldu. Yüz yüze görüşmelerin yıllara dağılımı ise şöyle: 2023’te 1, 2022’de 4, 2021’de 1, 2020’de 3, 2019’da 5, 2018’de 7, 2017’de 6, 2016 darbe teşebbüsünün akabinde ise 3 defa. İki lider 2024 yılı içinde ise 4 sefer telefon ile görüşme gerçekleştirdi.

‘Öncelikli başlık Suriye olacak’

Astana’da gerçekleşecek olan zirve kapsamında bir araya gelmesi beklenen Erdoğan ve Putin’in ajandasında hangi başlıkların yer alacağını Sputnik’e değerlendiren Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Levent Ersin Orallı şunları söyledi:

“Astana’da gerçekleşecek olan Şangay İşbirliği Örgütü zirvesinde Sayın Erdoğan ve Putin’in bir araya gelerek konuşabileceği epey ağır bir gündem var. Her bir problemin derinlemesine ele alınmasının mümkün olmadığı gerçeğini vurgulamakta yarar var. Bununla bir arada masaya gelebilecek çok çok önemli bahis başlıkları olduğu gerçeğinin şuurundayız. Bunlardan birincisi Suriye sıkıntısı olacaktır. Suriye’nin toprak bütünlüğü çerçevesinde Türkiye’nin uzun vakitten beri masaya koyduğu muhtemel tahlil teklifleri Erdoğan ve Esad’ın görüşme sürecini beraberinde getirebilir. Türkiye’nin temel güvenlik telaşları Rusya’ya aktarılacağı ve Moskova heyetinin bu husustaki duruşunu açık bir şekilde gözlemleneceği kanaatindeyim. Türkiye tekraren Suriye’nin toprak bütünlüğünden yana olduğunu vurguladı. Bilhassa Suriye’nin içişlerine karışmak benzeri bir niyetinin olmadığı vurgusunu yaptı. Bunula birlikte Suriye’de Esad idaresinin büyük oranda Moskova ve Tahran idareleri ile birlikte hareket ettiği yahut hareket etmek zorunda olduğu gerçeği, Türkiye ve Rusya arasındaki bağlarda Suriye’nin temel gündem sorunu olmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Türkiye açısından Suriye noktasında; bir güvenlik sorunu, iki güvenlik açısından terör yapılanması PKK/YPG’nin bölgeden tamamen temizlenme konusu, üç Suriye’nin kuzeyinde inançlı bölgenin coğrafik olarak genişlemesi ve rejimin de desteklediği alanlarda çok daha güçlü bir refah koridoru yaratılması hususu ve aynı vakitte Türkiye’nin göç ve göçmen siyasetlerinde eli rahatlatacak yeni bir adımın atılması Türkiye’nin temel talepleri olarak masaya gelecektir. Uzun yıllardan beri süreksiz muhafaza statüsü altında bulunan Suriyelilerin, Türkiye’nin istekli ve onurlu geri dönüş bağlamında, vedalaşma vaktinin geldiği bilhassa kamuoyunun temel hassasiyet noktalarının başında gelmektedir. Bundan kaynaklanarak Erdoğan-Putin görüşmesinde bu mevzu doğurgudan bu şekilde gündeme gelemeyebilir. Ama inançlı bölgedeki iklimin bir miktar daha kuvvetlendirilmesi, İdlib’de, Afrin’de, Azez’de ve Halep kırsalında çok daha büyük çaplı bir refah koridorunun yaratılması ve hava alanına o bölgede hakim olan Rusya’nın bu bağlamda Türkiye’nin stratejisine destek olması Türkiye’nin temel talebi olacaktır. Bu hem güvenlik sıkıntısını çözecek, aynı vakitte bölgede barınma sıkıntısı ve iktisadi ömrün günlük olarak çok daha yönetilebilir bir kalkınma modeline dönüşmesini beraberinde getirecektir. Bu durum Türkiye’nin göç ve göçmen siyasetleri bağlamında elini kuvvetlendirecektir. Güvenlik sorunu, barınma ve iktisadı sorunu çözersek, bunların her birinin tamamlanması siyasi angajman sorunu olacaktır. Erdoğan Putin görüşmesinden temel beklenti, bir adım sonra Suriye’de siyasi tahlil ismine Erdoğan ile Esad’ın siyasete bir iletişim kurması olacaktır. Derinlemesine olmasa dahi bir temas kurmasının önündeki mahzurların aşılması noktasında olacaktır.”

‘İkinci başlık Ukrayna’

Astana’da gerçekleşecek olan görüşmede ikinci başlığın ise Ukrayna Savaşı olacağına dikkat çeken Doç Dr. Orallı sözlerine şu şekilde devam etti:

“Astana’daki doruktaki temel mevzu Suriye olmakla birlikte, elbet bir diğer bahis Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin pozisyonu olacaktır. NATO’nun İsveç ve Finlandiya genişlemesinin akabinde Polonya sonuna yapmaya çaba ettiği yığınak problemi gündeme gelecektir. Türkiye tekraren çok daha büyük çaplı bir çatışmanın ve savaşın bölgede global manada geri dönülmez ziyanların beraberinde getireceğini vurgulamıştır. Bu vurgunun Putin tarafından dikkate alındığında kanaatindeyim. Üçüncü dünya savaşı telaffuzlarının kol gezdiği bir ortamda, bölgede Türkiye ile Rusya’nın içinde bulunduğu strateji yakınlaşma sürecinin sürdürülebilir olması, Türkiye’nin batı kampında yer alan ülke olması tarifinin yanında, istikrar siyasetini doğru vakitte, doğru ilişkiler bağlamında, yakın komşuluk ilgisinin çok daha ötesinde derinleştirmeyi planladığını görmekteyiz. Bilhassa gerek enerji arzı prestiji ile gerekse enerji nakil sınırlarının güvenliği bağlamında, Türkiye, Rusya açısından asli emniyetli limanlardan bir tanesi olarak ortaya çıkmaktadır. Rusya-Ukrayna savaşındaki durumumuzdan bağımsız olarak, Rusya’nın ağır ambargolar süreci Türkiye ile bağların çok daha çok önemli boyuta evirildiğini gözlemekteyiz. Doruğun Suriye konusundan sonra en çok önemli bahislerinden bir tanesi bu olacaktır. Türkiye stratejik otonomi çerçevesinde çok önemli bir istikrar siyaseti yürütüyor. Ve bu siyasetinden taviz vermemeye yönelik çok kuvvetli demeçler ve adımlarla bu süreci geliştirmektedir.”

‘ŞİÖ Türkiye ilişkileri gündeme gelecek’

Türkiye’nin Şangay İşbirliği Örgütü ilgilerinin de iki önderin gündeminde olduğunu belirten Orallı şunları söyledi:

“Bu zirvede konuşulacak üçüncü husus Türkiye’nin Şangay İşbirliği Örgütü ile olan diyaloğu ve bunu bir gümrük birliği süreci ile Avrupa Birliği bağlamında müzakere etmeyi planladığı iktisadi çerçeve ile bağdaşlaştırma çabasıdır. Gerek Çin’in gerekse Rusya Türkiye’yi bu iktisadi ittifak çerçevesinde görmeyi istediğinin şuurundayız. Türkiye ise AB ile içinde bulunduğu gümrük birliği yapısında açık bir şekilde yeniden müzakere edilecek birtakım başlıklar oluşturmuş vaziyette. Türkiye’nin dış ticaret açığının kapanabilmesi ve yeni ihracat alanları oluşturabilmesi ismine Şangay İşbirliği yapısının değerinin ne derece şuurunda olduğu gereceği Putin’e de aktarılacaktır.”

‘Libya başlığı ele alınacaktır’

İki önderin gündeminde Libya’nın da olacağını belirten Doç Dr. Levent Ersin Orallı “Dördüncü konu Libya’da yaşanan olaylar olacaktır. Türkiye ile Rusya Libya’da dönem dönem farklı gruplara destek oldular. Bu gerçeğin farkından fakat çatışmasızlık bağlamından ortak bir tabanda buluşan iki ülkenin Libya’nın toprak bütünlüğünün korunması seçimlerin inançlı ortamlarda gerçekleşmesi bağlamında da elbet çok önemli bir istişareye kısa süre içinde olsa imza atacaktır.” Tabirlerini kullandı.

‘İsrail-Filistin problemi de gündemde olacak’

İsrail’in Gazze’de uyguladığı orantısız güç ve soykırımında gündeme geleceğini belirten Dış Siyaset Uzmanı Orallı açıklamalarına şöyle devam etti.

“Beşinci husus ise uzun vakitten beri uluslararası kamuoyunun gündemini en çok meşgul eden Filistin sorunu olacaktır. Elbet her iki devlette çatışmaların sona ermesi, soykırımın önlenmesi, İsraillinin orantısız güç kullanımın durdurulması ismine bir gayret ortaya koymaktadır. Türkiye’nin bilhassa BM ve Uluslararası hukuk nezdinde ortaya koyduğu eforlar Putin ve Moskova yönetimi tarafından taktir ile karşılanmıştır. Filistin konusunda katliamın önlenmesi, Netanyahu’nun durdurulması ve siyasi güvenlik ve hukukî sürecin tanımlanması noktasında Türkiye ve Rusya’nın ortaya koyacağı ortak uğraşın değer arz edecektir. Bu tepeden bir takım sürpriz kararların çıkabileceği, sürpriz görüşmelerin olabileceği ama çabucak hemen tamamının var olan kriz noktalarından tahlile dair bir olumlu sinyal içereceği görüşümü paylaşmak isterim.”

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.