Kaboğlu’ndan harç pulu açıklaması: ‘AYM’den döner deme lüksümüz yok’

Yurt dışı çıkış harcının 3 bin TL’ye mi çıkacağı iddiası tartışmalara neden oldu. Anayasa Hukukçusu İbrahim Kaboğlu ise uygulamanın Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledi.

Kaboğlu’ndan harç pulu açıklaması: ‘AYM’den döner deme lüksümüz yok’
Yayınlama: 23.06.2024
A+
A-

Geçtiğimiz haftadan bu yana fiyatına 20 kat zam yapılacağı iddia edilen yurt dışı çıkış harcı hakkındaki tartışmalar sürüyor. İlk olarak Turgut Özal’ın başbakanlığı döneminde 100 dolar bedeliyle uygulanmaya konan yurt dışı çıkış harcında o günlerden bugüne birçok kere değişiklik yapıldı. 2007 yılında 15 lira olarak uygulanan harç bedeli, Temmuz 2019 ile Şubat 2022 yılları arasında 50 lira olarak uygulandı. Harç bedeli, 2022 yılının mart ayından bugüne 150 lira olarak uygulanıyor. Elde edilen gelirler ise Toplu Konut İdaresi’ne aktarılıyor.

Öte yandan, harçtan muaf kimi bireyler de bulunuyor. Olağanda yurt dışına çıkan herkesten talep edilen bu harç, yurt dışında oturma müsaadesi bulunanlar, 7 yaşını doldurmamış olanlar, pasavan ve gibi dokümanlarla çıkış yapanlar, KKTC’ye kimlik evrakıyla çıkış yapanlar ile yurt dışına ticari hedefle sefer yapan kara, deniz, hava ve demiryolu toplu taşıma ve yük taşıma araçlarının mürettebatından alınmıyor.

Vergi Uzmanı ve Galatasaray Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Nedim Türkmen’in 20 Haziran’da paylaştığı evraka göre, şu an 150 lira olarak uygulanan yurt dışına çıkış harcı, kanunda yapılması planlanan değişiklik ile 3 bin liraya yükseltilecek. Gelir Yönetimi Başkanlığı tarafından yapılan bu teklifin, Kurban Bayramı tatili sonrasında TBMM’ye sunulacak olan vergi düzenlemeleri paketi içinde yer alması öngörülüyor.

Harca yapılacak artırıma ilişkin tezler, sosyal medyanın da gündeminde yer alıyor. Bilhassa X (Twitter) üzerinden yapılan birçok paylaşımda “seyahat özgürlüğünün kısıtlanması” olarak bedellendirilen zam, yurt dışına çıkış harcı bedelinin birtakım uçak biletlerinin fiyatından bile yüksek olmasına neden olacak.

Kullanıcılara uçak bileti fiyatlarını mukayeseli olarak sunan Skyscanner sitesindeki aktüel verilere göre, Pegasus ve AJet hava yollarının 24 ve 28 Haziran tarihlerinde İstanbul-Amsterdam arasında düzenleyecekleri seferlerin bilet fiyatları, 2 bin 4 ile 2 bin 825 lira arasında değişiklik gösteriyor.

24 ve 28 Haziran tarihleri için satışta olan uçak bileti fiyatları (soldan sağa)

Harca ilişkin zam beklentisinin artmasıyla birlikte, uygulamanın tüzel statüsü de tartışma konusu haline geldi. Yurt dışı çıkış harç pulunun türel durumunu Anayasa Hukukçusu, Anayasa Hukuku Araştırmaları Derneği (ANAYASA-DER) Başkanı ve 27. Dönem CHP İstanbul Milletvekili Prof. Dr. İbrahim Özden Kaboğlu ile konuştuk.

Prof. Dr. İbrahim Özden Kaboğlu

‘YURT DIŞI HARCI UYGULAMASI FİYAT FARK ETMEKSİZİN ANAYASA’YA AYKIRI’

“Yurt dışı harcı Turgut Özal devrinden bu yana bir sorun” diyen Kaboğlu, harç uygulamasının anayasal desteklerini değerlendirdi. 1982 Anayasası’nın ilk metninde seyahat özgürlüğünün “ülkenin ekonomik durumu, vatandaşlık ödevi yahut ceza soruşturması ya da kovuşturması” nedeniyle kısıtlanabilmesine imkan tanındığını belirten Kaboğlu, 2001 yılında yapılan değişiklikle 23. hususta düzenlenen seyahat özgürlüğüne ilişkin ekonomik durum kısıtlamasının anayasa metninden çıkarıldığını söyledi.

Kaboğlu, 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile bu özgürlüğün sırf “suç soruşturması ya da kovuşturması” nedeniyle kısıtlanabildiğini, söylediği söz edilen soruşturma ya da kovuşturmaların da hakim kararına bağlandığını ifade etti.

Bu durumda seyahat özgürlüğünün sırf “kişinin kendi kusurlarından kaynaklanan” nedenlerle sınırlandırılabileceğinin altını çizen Kaboğlu, yurt dışına çıkış harcının fiyat fark etmeksizin Anayasa’ya aykırı olduğunu söyledi.

Alınmakta olan harcın Anayasa’nın öbür kararları bakımından da sorgulanabileceğini ifade eden Kaboğlu, 13. unsura işaret etti. Anayasa’nın temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanma rejimini düzenleyen 13. hususunda, hakkın özüne dokunma yasağı ve ölçülülük prensibinin bulunduğunu belirten Kaboğlu, harç uygulamasının bu kriterlere göre de anayasaya aykırı olduğunu belirtti.

Anayasa’nın 13. ve 23. hususlarının sınırlamaya izin vermesi durumunu da değerlendiren Kaboğlu, 3 bin lira olarak uygulanacağı iddia edilen harç bedelinin, Anayasa’nın vergi ödevini düzenleyen 73. hususuna aykırı olacağını ifade etti.

‘ÖZEL UÇAĞI OLANLARLA ÖĞRENCİYİ AYNI KEFEYE KOYAMAZSINIZ’

Anayasa’nın 73. hususunda herkesin “mali gücüne göre” vergi ödemekle yükümlü olduğunu söyleyen Kaboğlu, “Özel uçağıyla yurt dışına çıkabilenlerle trende 5. kategoride oturmaya razı olan öğrenciyi aynı kefeye koyamazsınız” sözlerini kullandı.

“Sosyal devletin nimet ve külfette eşitleyici davranması gerekir” diyen Kaboğlu, harç uygulamasının Anayasa’nın 2. hususunda belirtilen sosyal devlet unsuruyla de bağdaşmadığını söyledi.

‘TÜRKİYE CUMHURİYETİ VATANDAŞLARI AŞAĞILANIYOR’

Devletin yurt dışı çıkış harcı dışında pasaport çıkartma sürecinde talep ettiği harçlara dikkat çeken Kaboğlu, “Kümülatif olarak bakıldığında, pasaport ve vize için alınan fiyatlarla birlikte vatandaşlar üçlü bir kıskaca alınmış oluyor” diye konuştu. Söz konusu harçların anayasanın 17. hususuyla de bağdaşmadığını savunan Kaboğlu, “Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları aşağılanıyor” diye konuştu.

‘AYM’DEN DÖNER DEME LÜKSÜMÜZ YOK…’

Son olarak, İstanbul Milletvekili olarak görev yaptığı süre zarfında “bir kanunun Anayasa’ya karşıtlığı durumunda zati Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından iptal edileceğini” telaffuzunu çok duyduğunu ifade eden Kaboğlu şöyle devam etti: “Anayasa’ya tersse AYM’den döner deme lüksümüz yok. Bu türlü bir mantık olamaz. Şu Anda iyi kamuoyu oluşturarak bu teklifi yasalaştırmamak çok önemli.”

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.