Özel’in erken seçim çağrısına Mehmet Uçum’dan yanıt: Zamanı değil

Mehmet Uçum, erken seçim tartışmalarına ilişkin bir yazı yazdı. Uçum, “Türkiye erken seçim tartışmasıyla hem iktisada hem hukuka ilişkin gerçek gündeminden uzaklaştırılmak isteniyor” dedi.

Özel’in erken seçim çağrısına Mehmet Uçum’dan yanıt: Zamanı değil
Yayınlama: 03.07.2024
A+
A-

CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in erken seçim açıklamaları devam ederken Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum da tartışmaya katıldı Uçum, Anadolu Ajansı’na, ‘Erken seçim tartışması’ başlıklı bir yazı yazdı.

Uçum’un yazısı şöyle:

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Türkiye’de erken seçim tartışmalarının neden gerçekçi olmadığını AA Tahlil için kaleme aldı.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişi sağlayan 24 Haziran 2018 seçimlerini takiben yapılan 31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinden sonra bir “erken seçim” tartışması gündeme taşınmaya çalışılmıştı.

O zamanki tartışmalar sırasında “parlamenter sistem deneyimiyle başkanlık sisteminde erken seçim beklentisine girmenin gerçekçi olmadığı” tekraren ifade edilmişti. Gerçekten 18 Haziran 2023’te yapılması gereken seçimler bayram ve mevsim şartları sebebiyle bir ay kadar geriye alınarak 14 Mayıs 2023’te yapıldı. Yani kimilerinin beklediği benzeri ve manasına uygun bir “erken seçim” gerçekleşmedi. Seçimler teknik sebeplerle bir ay kadar geriye alınmakla birlikte olağan döneminde yapıldı.

Bu deneyime karşın 14 ve 28 Mayıs 2023 tarihinde gerçekleşen Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimlerini takiben yapılan 31 Mart 2024 Yerel Seçimlerinden sonra da “erken seçim” tartışması yeniden gündeme getiriliyor.

ANAYASAL SİSTEM

Tartışmanın doğru bir bağlamda yürütülebilmesi için anayasal sistemi hatırlamakta yarar var.

Öncelikle belirtelim ki yeni Anayasal Sistemde erken seçim kavramı yok. Gerek Cumhurbaşkanı gerekse Meclis 5 yıllık sabit müddetle seçiliyor.

Ancak bu süre her iki kurum açısından da garanti sabit süre değil esnek sabit müddettir. Zira bu süre içerisinde Meclis ya da Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı verebilir. Bunun siyasi ve toplumsal sonucunun ismi erken seçim olabilir. Ama tüzel manası ve ismi seçimlerin yenilenmesidir.

Bu durumda mevzuyu eski sistemin kavramı olan “erken seçim” ismiyle tartışınca doğal olarak eski sistemdeki erken seçim deneyimlerinin münasebetleriyle sıkıntıya bakılıyor. Bu da yeni sisteme tamamen yabancı ve eskimiş argümanlarla bir seçim tartışmasına sebebiyet veriyor.

Bu nedenle tartışma “seçimlerin yenilenmesi” kavramı üzerinden yapılmalı ve “seçimlerin yenilenmesi hangi sosyal, siyasi, ekonomik ve hukuksal şartlarda olabilir”, diye sorulmalıdır. Aksi takdirde bağlamında ve doğru bir tartışma yapılamaz.

Dolayısıyla işin tüzel ve olgusal boyutuna bakmak ve seçimlerin yenilenmesi kararının nasıl verileceği ve sonuçlarının neler olacağını kıymetlendirmek gerekir.

SEÇİMLERİN YENİLENMESİ

Seçimlerin yenilenmesi kararını Cumhurbaşkanı verebilir ve birinci döneminde bu kararı verdiğinde kalan mühletinden feragat etmiş olur. Ayrıyeten yeniden aday olacaksa seçilme konusunda siyasi ve toplumsal riski göze alır.

Bir Cumhurbaşkanı ikinci döneminde seçimlerin yenilenmesi kararı verirse bu sefer de hem kalan mühletinden feragat eder hem de bir daha aday olamaz.

O zaman Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesini istemek lakin son derece olağanüstü şartlarda ve öbür bir devanın kalmadığı hallerde istisnaen yani son deva olarak verilebilecek bir karardır.

Seçimlerin yenilenmesi kararını Meclis verecekse 360 milletvekilinin (3/5 oranın) bu kararı vermesi gerekir. Elbette bu kararı verecek milletvekilleri de yeniden seçilmek isterlerse siyasi ve toplumsal riskleri göze almak zorundadır. Buna göre Meclisin bu kararı vermesi de nitelikli çoğunluk gerektirdiğinden ve bunun için de lakin olağanüstü kaidelerde bir mutabakat sağlanabileceğinden istisnai bir durum olacaktır. Eski sistemde kolay çoğunlukla verilebilen erken seçim kararlarının bile belli koşullarla ve zorluklarla alınabildiği gözetildiğinde yeni sistemde bunun ne kadar zor ve son derece istisnai olacağı daha iyi anlaşılabilir.

İLERİ SÜRÜLEN GERÇEKLER

Bu sistematik karşısında Türkiye’de hangi olağanüstü ve istisnai durumlar oluşmuştur ki ya Cumhurbaşkanı ya da Meclis seçimlerin yenilenmesi kararını versin ya da bu ihtimal gerçekçi bir seçenek olsun.

2 münasebet ileri sürülüyor:

Birincisi yerel seçim sonuçları, ikincisi global ekonomik krizin Türkiye’ye tesirleri.

Yerel seçimlerde halkın verdiği iletinin bir iktidar değişikliği talebi olarak okunması asla mümkün değildir. Halk 10 ay önce aynı ekonomik kurallara hatta zelzele felaketiyle birlikte daha da ağırlaşan şartlara karşın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve Cumhur İttifakı’na inancını ve yardımını net olarak ortaya koydu.

Meclis çoğunluğunu Cumhur İttifakı aldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan da ikinci cinste yüzde 52’den fazla oyla seçildi.

Yerel seçimlerde ise halkın ekonomik koşullara yönelik bir mesaj verdiği genel kabul görüyor. Öyleyse halkın beklentisi bir erken seçim değil ekonomik kaidelerin düzeltilmesidir. Halkın beklentisi; iktidarın ekonomik problemlerin tahlili yönünde icraat yapması, muhalefetin de bu icraatlara destek vermesidir.

Buna göre somut olarak gerek yerel seçim sonuçları gerekse ekonomik koşullar vaktinden önce seçim için kâfi, isabetli ve uygun münasebetler değildir.

Genel olarak ise şu kademede Türkiye, siyasal sistemin işleyişi açısından ne olağanüstü bir durum içindedir ne de Meclisi ve Hükümeti yenilemeyi gerektiren istisnai bir şartla karşı karşıyadır. Bu durumda “erken seçim” tartışması 2028’e kadar olağanüstü kurallar ve istisnai durumlar oluşmadığı sürece gerçekçi bir tartışma değildir.

Bu noktada ülke liderliği birikimi ve dünyadaki güçlü ve birçok hususta öncü siyasi tesiri açısından Türkiye’nin büyük bir kıymeti olan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a 2028 seçimlerinde son sefer adaylık yolu açmak bu istisnai durumlardan sayılabilir. Cumhur İttifakı’nın bu bahiste bir kararlılık göstereceği şimdiden muhakkaktır. Mecliste bu yönde güçlü bir eğilim oluşabileceği de öngörülebilir. Fakat olağan gidişatta bu konunun 2027 yılının sonlarına doğru gündeme gelmesi beklenir. Bundan Ötürü bu mevzunun da şimdi vaktinin gelmediği açıktır.

ERKEN SEÇİM TARTIŞMASININ ASLI NEDİR?

Peki bu tartışma bugün niçin gündeme getirilmek isteniyor? Son derece açık; 2028’e kadar Türkiye’nin sahip olduğu siyasi istikrar avantajını zedelemeye dönük ideolojik bir atılım yapılıyor. Türkiye son derece yapay bir erken seçim tartışmasıyla hem iktisada hem hukuka ilişkin gerçek gündeminden uzaklaştırılmak isteniyor.

Diğer çok önemli bir nokta, erken seçim tartışması, muhalefetin ülkenin iç ve dış bahislerinde, meselelerinde alternatif siyaset ve program üretememe sıkıntısını, kısırlığını ve içlerindeki keskin rekabeti örtmek için bir araç olarak da kullanılıyor.

Demokratik siyasetin ve demokratik kamuoyunun bu tuzaklara düşmemesi tam bilakis bunları deşifre etmesi gerekiyor.

Unutulmasın yeni sistemin kurgusu gereği; seçimlerin vaktinden önce yapılması, diğer deyişle seçimlerin yenilenmesi şartları o denli ortaya çıkar ki hiç kimse seçimler yenilenmeli mi tartışmasına girmez; tam bilakis herkes açısından yenilenme ihtiyacı ve kararı yasal olarak kabul edilir.

Bu nedenle bu tip yapay ve sapma tartışmaları bir kenara koyup ülkemizin başta yeni anayasa olmak üzere ihtiyaç olan ıslahat gündemlerine ve maksatlarına ağırlaşmak gerekir.

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.