AKP Genel Başkanvekili Elitaş: Savaşın uzaması ve enerji maliyetleri enflasyon hedeflerini etkileyebilir

AKP Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, Orta Doğu’da tırmanan savaşın enerji fiyatları üzerinden küresel bir enflasyon baskısı yarattığını belirterek, dünya genelinde ekonomi yönetimlerinin hedeflerini revize etmek zorunda kalabileceğine söyledi. Elitaş, asgari ücrete ara zam tartışmalarına yönelik de, “Yılın dördüncü ayı yeni başlamışken yeni yeni gündemleri ortaya çıkarmakla piyasayı olumsuz yönde etkileyen, tetikleyen durumlara sebebiyet vermiş oluruz” dedi.

AKP Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş, Ekonomim’den Maruf Buzcugil, Hüseyin Gökçe ve Canan Sakarya’nın sorularını yanıtladı. Elitaş’ın yanıtlarından öne çıkanlar şöyle:

Savaş nedeniyle olağanüstü gelişmeler yaşıyoruz. Ekonomiye etkileri günden güne daha fazla hissedilmeye başlandı. Bu konudaki değerlendirmeleriniz nelerdir?

Türkiye bölgede en huzurlu, en istikrarlı Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren istikrarını korumaya çalışan demokrasisini temayüz ettirmiş bir ülke. Bölgesinde en huzurlu ülke olarak Türkiye’yi görüyoruz. Normal şartlar altında 2026 yılında hem Türkiye’deki hem de dünyadaki ekonomistler petrol fiyatlarının varil başına 60 ile 65 dolar olacağını düşünüyorlardı. Bizim Maliyemiz de Merkez Bankamız da 65 dolar petrol fiyatları üzerinden hesaplama yaparak ona göre perspektiflerini ve enflasyonla mücadelenin enstrümanlarını çalıştırıyorlardı. Ama 60 küsur dolarlık petrolde önemli artışlar oldu. Hazine Maliye Bakanlığımız bu çerçevede ÖTV ile ilgili eşel mobil sistemini uygulayarak önemli bir iş yaptı. Bu da iç maliyetleri düşürebilmek için atılmış bir adım, hem tarım hem lojistik açısından da çok önemli. Lojistik çerçevesinde dünyada yüzde 50’nin üzerinde bir artış varken biz de iç piyasada bunu yüzde 30’larda tutup maliyetlere yansımasını engelleyebilmek için gayret gösteriliyor.

Savaşın uzaması ve enerji fiyatlarındaki artışın sürmesi halinde, dünya genelinde birçok ülkenin enflasyon hedeflerini yeniden değerlendirmesi kaçınılmaz hale gelebilir diye düşünüyorum. İran’ın “Artık bu savaş sadece İran sınırları içerisinde de komşu ülkelerle de kalmayabilir. Dünyadaki ki başka yerlere de gidebilir” şeklinde iyi okunması gereken bir mesajı var. Bunu dış politika uzmanları daha iyi değerlendirebilir. Ama biz ekonomiyi etkisinin ne olacağına baktığımızda bölgemizde devam eden sıcak çatışmalar ve enerji fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar, küresel ekonominin temel girdileri üzerinde belirleyici etkiler oluşturmaktadır. Bu tür gelişmeler doğal olarak üretim maliyetleri, tedarik zincirleri ve beklenti kanalları üzerinden makroekonomik göstergeleri etkilemektedir. Bu çerçevede ortaya çıkan küresel maliyet enflasyonu dalgasının, birçok ülkenin makroekonomik göstergeleri üzerinde etkiler oluşturabilir. Nitekim bu tür dönemlerde ülkeler, enflasyon hedeflerini ve politika setlerini gelişmelere göre gözden geçirebilmektedir. Bu bağlamda; Rusya Devlet Başkanı’nın nükleer savaş uyarısı enteresan bir noktaya doğru götürebilir. Onun için sonumuz dünya barışı ve huzuru açısından ‘hayır olsun’ diye düşünüyorum.

Dünyanın en yüksek faizi en yüksek gıda enflasyonu bizdeydi, şimdi bir de maliyet enflasyonu şoku yaşayacağız, olağanüstü tedbirler gerekir mi, daha sıkı maliye politikası vs?

Küresel ölçekte ortaya çıkan maliyet artışlarının ülkeler üzerindeki etkileri, her ekonominin üretim yapısına ve dış ticaret dengelerine göre farklılaşmaktadır. Türkiye ekonomisini bölgedeki diğer ülkelerle aynı çerçevede değerlendirmek doğru değildir. Enerji ve lojistik maliyetlerinde yaşanan artışların gıda fiyatları başta olmak üzere bazı alanlarda etkiler oluşturması doğal olmakla birlikte, ekonomi yönetimimizin temel önceliği olarak bu maliyet baskılarının vatandaşlarımıza yansımasını sınırlayacak tedbirleri ivedilikle almaya ve kararlılıkla uygulamaya gayret ediyoruz. Bu süreçte kaynakların etkin kullanımı ve ekonomik dengelerin korunması her zamankinden daha fazla önem taşımaktadır. Nitekim Rusya-Ukrayna savaşı sürecinde dünya genelinde ciddi bir tahıl krizi yaşanırken Türkiye güçlü diplomasisi ve dengeli ekonomi yönetimi sayesinde bu süreçten olumsuz etkilenmediği gibi, tahıl koridorunun hayata geçirilmesine öncülük ederek küresel gıda arz güvenliğine de önemli katkı sağlamıştır.

Asgari ücrete ara zam muhalefet partileri tarafından yeniden gündeme getirilmeye başlandı. Bu konudaki değerlendirmeleriniz nelerdir?

Bu işleri Hazine Maliye Bakanlığı ile Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığı değerlendirir, şu anda bilemiyorum. Yılın dördüncü ayı yeni başlamışken yeni yeni gündemleri ortaya çıkarmakla piyasayı olumsuz yönde etkileyen, tetikleyen durumlara sebebiyet vermiş oluruz. Aylar sonra olacak bir şeyi bugünden tartışmaya açmak belki 3 milyon kişinin hoşuna gidebilir ama 83 milyon kişinin cebinden bir şeylerin gitmesine sebebiyet verebilir. Bir şeyin konuşulması bir şeyin ortaya atılması şu anda bunun gündeme tekrar taşınması 86 milyonun cebine haksızlık demektir. Siyasetçiler belki bunu yapabilirler, popülizm olarak değerlendirebilirler ama titrinde ekonomist olan siyasetçiler bunu yapamazlar. Özgür Bey yapabilir, onun hakkıdır, bilmeyebilir. Ama danışmanlarının müsaade etmemesi gerekir, çünkü profesör yazan ekonomist danışmanları var. Onların müsaade etmemesi gerekir.