CHP’li Oyan: CHP programı 6’lı masa mutabakat metnine benziyor

“2008 programı her ne kadar AKP dönemi için çıkmış olsa da bu 2025 programı kadar AKP’ye odaklanmış bir program değil. CHP üzerine operasyonlar olduğu için bu program sanki 2008’de iktidarın ne yapacağı belli değilmiş gibi iktidarın uygulamaları üzerine yoğunlaşmış bir programdan bahsedebiliriz.

2025 programı hacimsiz bir program, kısa bir program. 2008 programı 344 sayfaydı, bu program içindekilerle birlikte 130 sayfa. Bu programın sayfaları daha yoğun olduğu için şöyle söyleyebiliriz; yüzde 45’i kadar. Yani önemli ölçüde kısaltılmış bir programdan bahsediyoruz. Bu kadar kısaltılmış olduğu için birçok konuya kısa yer verilmiş. Mesela tarım politikasına bakıyorsunuz; tarım ile ilgili bölüm bu yeni programda 4 sayfadan ibaret. Ya da mesela tarımda 2008 programı ‘Ben milli gelirin yüzde 2’sini destek olarak ayıracağım’ diyor; 2025 modelinde nicel hedef vermiyor. Bu 2008’e göre bir geri adım olarak söyleyebilirim. Keza kamu maliyesine 3 buçuk sayfa verilmiş… Bu metin daha çok hukukçuların elinde gitmiş görünüyor. Çünkü CHP açısından hukuki sorunlar öne çıktı.

“Bu 2025 programı 2008 CHP programından ziyade 2023’te Kılıçdaroğlu döneminde çıkarılan, 30 Ocak’ta yayınlanan 6’lı masa mutabakat metnine daha çok benziyor. NATO, AB vurguları orada da çoktu. CHP kendini Batı cephesi içinde tanımlamaya özen gösterir ama bu programda daha altını çizmiş. NATO, AB vurgusu daha vurgulanmış vaziyette. Sosyal demokrasinin evrensel değerleri lafına çok atıf var. Hiçbir programında CHP kendisinin sosyal demokrat olduğuna bu kadar vurgu yapmamıştı. CHP bu çevrenin dış desteğini kaybetmek istemiyor. Bir kere sıkışmışlığı var. Ama öbür taraftan ideolojik bir şey de var; Emperyalizme karşı savaş vererek kurulmuş bir ülkenin kurucu partisi olursanız sizin emperyalist sistemi yönetmeye talip Batı’nın sosyal demokrat partileriyle bu kadar sıkı fıkı olmanız biraz tuhaf kaçar. İsrail-Filistin meselesinde sosyal demokrat ülkeler İspanya hariç üç maymunu oynadı.”

“Program kendini hep Batı ittifakı içinde konumlandırmaya çok özel bir çaba göstermiş. BRICS’ten bahsetse bir tavır ortaya koyması gerekecek, o tavrı koymak istemiyor. O tavır muhtemelen olumsuz olacak. Zaten bunu daha önce CHP dış politika sözcülerinden duyduk. Ana muhalefet partisinin bunları önemsiz görmesi bence büyük bir defodur.”

“Bu program ekonomi alanında olduğu kadar diğer alanlarda da eleştirilebilir. Parlamenter sisteme dönmek istiyorlar ama Cumurbaşkanının tek dereceli seçilmesine itirazları yok. Halbuki bu olduğu zaman yeniden çift başlılık olur. Doğrudan seçilen bir Cumhurbaşkanı kendini her zaman Parlamentonun üzerinde görür. Dolayısıyla madem ki Meclis ağırlıklı istiyorsun, Meclis’in içinden seçilmeli.

Öbür taraftan bu programda barajı yüzde 3’e indiriyorsun, ama hazine yardımı eşiği yüzde 1 olsun. Daha tutarlı olmalı. O zaman ikisi de yüzde 1 olsun. Milletvekili transferleri ile ilgili de bir şey yok. Türkiye’nin kurucu partisine böylesine bir ideolojik savurganlık içinde olması mazur görülemez. Mutlaka bir parti disiplininin, bir ideolojik bütünlüğün olması gerekiyor. Bu partiye oy veren seçmenin bu kadarını istemeye hakkı var.”

“ABD bu eşkıya hukukunu ilk defa işletmiyor ve Güney Amerika’yı ‘arka bahçesi’ olarak görüyor. Avrupa’nın sözde demokratik ülkeleri nasıl İsrail’in Filistin soykırımı karşısında ya sessiz kaldı ya açık destek verdiler, burada da Venezuela konusunda son derece tarafgir vaziyetteler. ABD’nin yanında duruyorlar. Ama bu iş o kadar kolay olmayabilir. Venezuela halkı direnirse ABD baltayı taşa vurabilir, umduğunu bulamayabilir. Fakat hesabı çok açık; petrol üzerine çökmek. Resmen dünyanın en önemli petrol rezervine sahip ülkesinden bahsediyoruz. Bu rezervler bakımından Suudi Arabistan’ın vs. önünde. Dolayısıyla Amerikan sermayesi buraya el koyma bakımından çok iştahlı. Tam bir korsanlık durumu ile karşı karşıyayız. Bu kaygı verici durumun dünyada birçok yerde yeni savaş kıvılcımları ortaya çıkarması beklenebilir. ABD’nin bu konularda sürekli uyarılması gerekiyor, Avrupa Birliği’nin bunu yapacak kapasitesi yok. Bu uyarılar Rusya ve Çin üzerinden yapılıyor.”

“Ekonomide birçok bakımdan sorunlar çözülemiyor. Ortada bir program var gözüküyor ama buna program demek için bin şahit ister. Bu, 2023 Haziran’ından beri sürüyor; Nebati döneminin hasarlarını onarmak ve anti-enflasyonist bir program dediler. Ama iki buçuk yıldır enflasyonu dizginleyemediler. Esas hedefi o gözüküyordu. Ama sadece o açıdan bakamayız, enflasyon bahane. 2023’te enflasyonu yüzde 64’e fırlattılar, 2022’de de öyleydi. 2024’te yüzde 44’e ancak indirebildiler. 2025 sonu itibariyle de hevesleri kursaklarında kalacak. Yüzde 32’nin altına düşmez.”

“O zaman bütün bu çaba boşa mı gitti? Enflasyon bir araç olarak kullanılıyor. Bunu, gelirleri kısmanın politik aracı olarak görmek lazım. Bunu 23 ve 24’te enflasyonu patlatarak yaptılar, şimdi de enflasyon hedeflemesi üzerinden yapıyorlar. Hedef 16 ya da 19 olsun, bunun üzerinden mi ücret artışları olacak? Ama devlet kendi alacağı için ‘yeniden değerleme oranını 12 aylık ortalamaya göre yaparım’ diyor. O da 35-36 oluyor. Şimdi böylesine çifte standartlı bir politikanın artık kitlelerde bir alıcısı yok. Hane halkının enflasyon tahmini yüzde 55’lerin üzerinde. Finans çevrelerinin 2026’ya dönük tahminleri bile yüzde 28’in altında değil. Hatta ‘2026’da yüzde 30’un üzerinde kalır mı?’ endişeleri var. Yani 2026 ekonomide kayıp yıl olabilir.

Programın şöyle bir ayağı var: ücretleri baskılamak; bunun üzerinden sermayenin birçok kesimine önemli bir değer aktarmış oluyorlar. Buna rağmen sermayenin bir bölümü ‘Ben bu ücretleri yüksek buluyorum, gider Mısır’da yaparım’ diyor.

“Türkiye 2011’den beri doğru düzgün bir planlaması olmayan, Planlama Teşkilatı’ndan mahrum olan bir ülke. Ekonomi şuna dayanıyor; ‘ben faizleri yüksek tutayım. Dolayısıyla yurt dışından döviz, kaynak, sıcak para çekeyim. Böylece içerideki cari açıklarımı finanse eden bir yapı kurayım’ Kur Korumalı Mevduat sisteminin de darbesini yedik, o ayrı. Kur artışlarını enflasyonun altında tutarak yabancı sermayeden yatırım çekmeye çalıştılar.”

“Türkiye’nin milli gelirini Türk lirası üzerinden hesaplayıp dolara çevirince, dolar da baskı altında tutulduğu için daha yüksek çıkıyor. Makyajlanmış, daha doğrusu hibrit. Onu kişi başına bölünce de Türkiye birdenbire 17 bin dolarlara çıkıyor. Bu tamamen şişirilmiş bir milli gelir. Şişirilmiş milli gelire şişirilmemiş dövizi oranladığınız zaman daha düşük gözüküyor. Sonra da ‘Benim dış borçlarım milli gelire oranla AB’ye göre bile daha iyi’ diyorsunuz. Günü kurtarmak üzere makyaj politikası yürütülüyor. Bu tabii ihracatçı açısından sıkıntı yaşatıyor.”