Hakan Fidan: YPG Suriye’yi terk etmezse askeri operasyon yaparız

Suriye’deBaas rejiminin devrilmesinin ardından HTŞ lideri Muhammed el Colani’niyi (Ahmed el Şara) ziyaret eden ilk yabancı bakan olan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ziyaret ve diğer temaslarında edindiği izlenimleri anlattı.

Mevcut idarenin süreksiz olduğunu; Colani’nin bundan sonraki süreçte planladıklarını şahsen anlattığını belirten Fidan, ülkenin gelecekteki isminin “Suriye Arap Cumhuriyeti” olarak aynı şekilde devam edeceğini ifade etti.

CNN Türk yayınına katılan Bakan Fidan, Şam ziyaretine ilişkin izlenimlerini şöyle anlattı:

ŞAM’A GELENE KADAR YIKIM VARDI: O gün tabii uçak müsait olmadığı için havalimanı çalışmıyordu, daha yeni tahminen bugünlerde çalışmaya başladı. Karayoluyla gitme durumunda kaldık. Hatay’dan itibaren, sondan geçtiğimiz andan itibaren, İdlib tarafı yeterliydi aslında. İdlib’e evvelce de gittik geldiğimiz bir yerde ama daha sonra Hama, Humus ve Şam’a. Halep’ten geçmedik. Hama, Humus üzerinden. …ve Şam’ın eteklerine gelene kadar daima bir yıkım vardı aslında.

RASYONEL AMA OTURAKLI BİR LİDER: (Colani’nin kişiliğine yönelik soru üzerine) Ahmet el Şara, İdlip’te kaldığı vakitlerin ona yaradığını gördüm. Uzun yıllardır bir tecrübesi var aslında İdib’ten. Benim onunla ilgili müşahedelerim var. Sorumluluğunun farkında. Rasyonel ama oturaklı bir lider.

GÖRÜŞME ÖNCESİNDE 10-11 GÜN DIŞİŞLERİ BAKANLARIYLA GÖRÜŞTÜM: Görüşmemiz uzun sürdü. Her türlü mevzuyu ele aldık. Açıkçası bundan sonra Suriye’de ne yapılmalı, nasıl yapılır, kendi görüşleri bu mevzuda ne, nasıl bir süreç yönetimi hafızasında var, Türkiye’nin bu mevzudaki tavsiyeleri ne? Ve daha doğrusu aslında ben oraya gitmeden önce uluslararası toplumla yaklaşık 10-11 gün süren ağır bir maraton, diplomasi maratonu yaptım Dışişleri Bakanlarıyla. Dışişleri Bakanlarıyla, Arap dünyasıyla bir araya geldik, Batı dünyasıyla bir araya geldik.

TALEPLERİ, ULUSLARARASI TOPLUM OLARAK İLETTİK: Bizim ortaya koyduğumuz bir tez vardı; Biz Şam’daki yeni yönetim hiçbir şekilde yargılamadan ne istediğimizi ilk önce kendi ortamızda kararlaştıralım, kozmik taleplerimizi. Ondan sonra gidelim diyelim ki biz uluslararası toplum olarak senden bunu görmek istiyoruz, bizim tavsiyemiz bu. Onlar da belli esasen, 4-5 madde bizim çıkardığımız maddeler, hem batılılar hem doğulular herkes buna zati evet dedi. Yani Suriye’nin komşuları için tehdit olmaktan çıkması, hiçbir şekilde teröre yer veren, başta DEAŞ ve PKK olmak üzere bir alan olmaması, azınlıkların can, mal ve hayatı için güvenliğin sağlanması, kötü muameleye tabi olmaması, ülkenin toprak birliğinin bütünlüğünün korunması mevzuları başta olmak üzere ve bu tipten unsurlarımız vardı.

ŞARA, ‘BEN DE BU FİKİRDEYİM’ DEDİ: İlk kriz çıktığı esnada herkes şaşkındı. Nasıl bir siyaset lisanı kullanılacak? Ne yapılacak? Yani burada yeni bir yönetim var. Yani bunlara nasıl hal alınacak? Burada bir telaffuz oluşturulması gerekiyordu. Biz Türkiye olarak herkesin kabul edeceği, aslında vicdanen ve aklen de, hukuken de geçerli olan bir söylemi ortaya koyduk, teklif ettik aktörlere. Herkes bunu kabul etti. Ve bunun etrafında oluşan söylemi biz aldık, Şam’a götürdük, Şara’ya da bunları anlattık. Yani hem bölgedeki Arap ve Müslümanlar hem Türkiye, hem de uluslararası toplum senden bunu bekliyor. Ben de bu fikirdeyim dedi, bunda hiçbir şeyim yok, itirazım yok dedi.

‘SURİYE HALKI YÖNETİMİ SAHİPLENDİ’: Ben ortaya konan hareketlere, siyasetlere, aksiyonlara bakarak karar verme taraftarıyım. Yani bu şekilde de hareket ettiğimiz zaman aslında diğer muhataplarımız için de ikna edici oluyoruz. Geldiğimiz noktada dediğim benzeri şimdi azınlıkların garantisi olma durumunda bir düşüncesi yok. Ama yarın bir gün ülkede ulusal güvenliği ve bütünlüğü sağlamada kasvetler olabilir mi? Olabilir. Yani bölgede belli uyuşmazlıklar olabilir mi? Olabilir. Suriye üzerinde diğerlerinin hesabı olup karıştırmaya gidebilirler mi? Gidebilirler. Bütün bunların da farkında olmak gerekiyor. Ama hoş olan şu, Suriye halkı kendinden olan bir yönetimi sahiplendi ve umudunu ona bağladı. Bize de bu umudu desteklemek, beslemek düşüyor ve doğru olanı tavsiye etmek düşüyor.

ÜLKENİN İSMİ ‘SURİYE ARAP CUMHURİYETİ’: Şara’nın yönettiği nüfusun yarıdan fazlası iç göçtü. Geri dönüşler için yeniden yapılanma faaliyetleri başlamalı. Yol haritasını sordum, Şara anlattı. Devletin ismi Suriye Arap Cumhuriyeti olacak. Bayrağa bir yıldız daha eklediler. Şu anda yerdeki istikrarları ele aldığımızda Ahmed Şara ve ekibi, Suriye Milli Ordusu’nun destek vermesi, askeri güvenliğin sağlaması açısından çok önemli bir başlangıç. Milyonlarca insan evvelki periyotta ağır kasvetler çekerken bunları peşinen bu şekilde suçlanmaları doğru değil. Biz bize yapılanları yapmamak için geldik dediler, inşallah bu yolda devam ederler. Zaman ilerledikçe olaylar yapı hal aldıkça memnuniyetsizliklerin kendini gösterme ihtimali var. Biz bu unvanları bırakalı çok oldu. Eşit ilgi, karşımızdakiler bizim kardeşimiz. Suriye milleti asil bir millet. Bize düşen onlara yardım etmek. Domine etme fikrine karşıyız. Biz bölgede ne Türkiye’nin ne İran’ın domine etmek siyasetine razı değiliz. Biz buna karşıyız. Bu çok ilkel bir dış siyaset usulü.

İLK İŞ HÜKÜMETİN KURULMASI: İşlem sıralaması yapacağımız zaman aslında ortada şimdi bir numaralı ödev, bir an önce hem halka hizmet edecek hem de uluslararası muhataplığı sağlayacak bir hükümetin kurulması. Şu anda resmi devlet başkanı vasfı yok Ahmet Şara’nın. Hala devrim yapan heyetin başkanı sıfatı taşıyor. Üç tane bakan atadı ama bunlar asıl kalıcı hükümetin atanması gerekiyor. Zira uluslararası toplum bir an önce oraya yardım ve teknik iş birliği için bekliyor. Bir muhatap istiyorlar.

Mesela dün kabinedeydik. Cumhurbaşkanımız talimat verdi. Buraya Türkiye olarak yardımların seferber edilmesi, yani Sağlık Bakanı, Enerji Bakanı, Milli Eğitim Bakanı, Ulaştırma Bakanı, herkes karşısında bir muhatap görmek istiyor haklı olarak. Şu Anda bir kez hükümetin öncelikle kurulması gerekiyor.

10 MİLYON İNSAN GERİ DÖNECEK: (Suriyeli mültecilerin geri dönüşü) Zati bu savaş bu yüzden verildi. Kendisiyle de konuşurken şu gündeme getirildi. Yeni anayasanın yapılması ve seçimler sıkıntısı. Anayasanın yapılması, hani şayet usul, teknik formül olacaksa, referandum olmayacaksa, iki tane metot var, temsilciler meclisi üzerinden bir anayasa kabuğunu ile halkın tamamını davet edip referandumla anayasa kabul etmek. Bunun için seçim yapılması lazım. Seçim olması için 10 milyondan fazla insanın tekrar dönmesi gerekiyor. Yurt dışında doğmuş, son 11 yıl içerisinde sayısı belli olmayan vatandaş var. Yani bunların gelip kayıtlarını tekrar denetim altına alıp, kimliğini kaybetmişleri tekrar kimliğini verip bir sistem oturtulması gerekiyor.

DOMİNE ETME FİKRİNE KARŞIYIZ: (Türkiye ‘ağabey pozisyonunda mı” sorusu üzerine) Biz bu unvanları bırakalı çok uzun zaman oldu. Bu türlü bir şey yok. Eşit alaka… Karşımızdakiler bizim kardeşimizdir. Şu anda bize muhtaçlıkları var ama tarih onları o denli bir noktaya getirir ki bizden daha da ileri olabilirler. Günün sonunda sahiden Suriye milleti asil bir millet, kabiliyeti olan bir millet yanlış idareden ötürü, emperyal oyunlardan ötürü belli bir mağduriyet yaşadılar. Bize düşen onlara yardım etmek. Biz domine etme fikrine karşıyız. Tesirimiz olabilir, örnek alabilirler. Ama domine kültürü hakikaten bizim bölgemizi öldürüyor. Ben Arap kardeşlerime de bölgede dedim. Orada bu olaydan sonra çekincesi olanlar oldu. Biz bölgede ne Türkiye’yi ne İran’ı ne Araplar’ı herhangi bir şekilde domine etme bakış açısıyla bir siyaset üretimine razı değiliz.

SAVAŞTAN KAÇMAYIZ: Eğer Allah bize akıl verdiyse, bu kadar hikmet varsa ortalıkta, hakikat varsa bundan ders alıp, ben hep bunu söylüyorum muhataplarımıza, buradan artık bir arada yolumuza devam edelim. Benden bir şeyden şüpheleniyorsan her şey ortada. Ama şuna da hazırlıklı olmamız lazım. Türkiye’nin söylediği söz niçin faal? Caydırıcı olduğumuz için, gücümüz olduğu için, yani gerektiği zaman, bize karşı numara yapıldığı zaman, biz de tabii ki reaksiyonumuzu koyacak araçlara sahibiz. Ferasete sahibiz. Savaşmaktan kaçmayacağımızı bilmeleri lazım.

PKK-YPG SIKINTISINI SURİYE ÇÖZMELİ: Bizim devlet olarak yıllardır bu bahse yönelik çeşitli çalışmalarımız var. Şu Anda yeni gerçeklikle bir arada farklı senaryolarla yolumuza devam ediyoruz. Bunların başında şu geliyor. Şu Anda Suriye’deki yeni idarenin açıkçası bu sorunu sahiplenmesi ve kendi ülkesinin milli bütünlüğünü, bölgesel bütünlüğünü sağlama ismine gerekli adımları atması gerekiyor. Bizim beklentimiz bu yönde. Atacak, yani görüşmeler devam ediyor. Bu yönde bir takım adımların atılmasını bekliyoruz. Buna bir zaman vermek lazım, bir süre.

YPG’YE YAPMALARI GEREKENİ SÖYLEDİK: Kabul etmezse ki vakte oynadıkları ortada. Bu insanlar buraya savaş yaparakgeldiler, Şam’daki yönetim savaştan korkan bir yönetim değil.

Bizim onlara verdiğimiz ültimatom ortada. Amerikalılar üzerinden de verdik, basın üzerinden de verdik. Kime? YPG’ye. Uluslararası terörist savaşçı niteliği taşıyan, Türkiye’den, İran’dan, Irak’tan gelmişlerin terk etmeleri gerekiyor. PKK’lı takımların ülkeyi terk etmeleri gerekiyor. Şu anda buna yönelik bir hazırlık da görmüyoruz, niyet de görmüyoruz, açıkçası. Ve bekliyoruz.

ASKERİ HAREKAT İSTEMİYORSANIZ: Biz ültimatomları ya da kaideleri söylerken, şunun için söylüyoruz. Şayet askeri harekat olmasını istemiyorsanız, bölgede, ne bizim tarafımızdan, ne Suriye’deki yeni yönetim tarafından, bunun koşulları aşikardır. Bu kuralları çok kolay bir şekilde, sadık bir şekilde, hiçbir şeyden, hiç kimseden saklamadan ortaya koyuyoruz. Nedir kurallarımız size? Uluslararası öbür ülkelerden gelen terörist savaşçıların ülkeyi terk etmesi. PKK’lı yönetim takımının ülkeyi terk etmesi. Terör örgütünün üst seviye yöneticilerinin Suriye’yi terk etmesi gerekiyor. Onlar kendilerini biliyorlar, isimleri bizde var. Daha sonraki takımların silahlarını bırakarak yeni sisteme dahil olmaları gerekiyor. Bu kansız, sorunsuz bir geçiş. Buna karşılık, oradaki PKK’lı olmayan, aziz Suriyeli Kürtleri canlarına, mallarına herhangi bir zarar gelmeden olağan hayata katılmaları ve yaşamaları gerekiyor. Yani Suriyeli yeni yönetim de bunun garantisini bize veriyor. Zira koşullarımız arasında bu da var.

KÜRTLER EŞİT YURTTAŞ OLACAK: Suriyeli, Kürt vatandaşların da canları, malları teminat altında olacak, yeni idareye katılacaklar. Eşit yurttaş olarak orada var olacaklar. Tabii, onun da garantisini istiyoruz. Zira Esad döneminde Kürtlerin bir kısmına vatandaşlık verilmemişti. Kimlik verilmemişti. Ben MİT müsteşarı iken, bu ihtilalden önce, iç savaştan önce yaptığım görüşmelerin bir kısmı Cumhurbaşkanımızın talimatıyla bunu halletmek üzerineydi. Yani bu insanlara yazık. Kendilerine hayat kuramıyorlar, gidiyorlar. PKK’nın kucağına düşüyorlar, diğer mafyaya düşüyorlar. Size de zarar, bölgeye de zarar. Yani bu türlü bir şey olmaz. İnsanlık dışı muamele olmaz. Şu anda onun ortadan kalkması gerekiyor tabii ki.

BEKLENEN YAPILMAZSA OPERASYON YAPILACAK: Terör örgütü YPG konusunda beklenen yapılmazsa gereği yapılacak. Gereği askeri operasyondur. Sen terör faaliyeti içerisindesin. Bunu kendin de kabul ediyorsun. Toplamışsın dünyanın her tarafından adamları. Oburunun toprağını işgal etmişsin. Petrolün üstüne çökmüşsün. Diğerine hapishane hizmetleri sunarak para alıyorsun. Bu türlü bir düzen kurmuşsun, uluslararası düzen. Hangi ülkeden, hangi servisten, hangi ülkenin askeri yetkilisinden ne duydun, ne aldın, kime ne söz verdiğinin haddi hesabı yok ortalıkta. Yani bu maskaralığa artık bir son verilmesi gerekiyor bölgede. Benim için tehditsin, Suriye için tehditsin, Irak için tehditsin, bölge için tehditsin, en değerlisi Kürtler için tehditsin. Artık bu tehditin, bu yanlışlığın, bu çılgınlığın ortadan kalkması gerekiyor. Kaç yıldır mağarada yaşayan insanların yönettiği, bu insanları mağaraya çekip, örgüt kurup yönetmeye başladıkları zaman internet yoktu. Birçok şey yoktu.