Atlas Okyanusu’nda karantinaya alınan Hollanda bayraklı lüks yolcu gemisi MV Hondius’ta görülen Hantavirüs salgını dünya gündeminde. Gemide şimdiye kadar 3 kişi hayatını kaybetti, 8 vaka tespit edildi. Uzmanlar, tespit edilen Andes suşunun nadir de olsa insandan insana bulaşabildiğine dikkat çekerek, kapalı alanlarda riskin arttığını belirtti.
Atlas Okyanusu’nda, Arjantin’den Cabo Verde’ye giden yolcu gemisinde Hantavirüs vakaları tespit edilmiş virüs görülen 8 kişiden 3’ü hayatını kaybetmişti. Olayın ardından ilk kez İsrail’de bir kişide hantavirüs tespit edildi. Dünya Sağlık Örgütü’nden gelen açıklamada ise “Bugüne kadar, salgının meydana geldiği yer dışında, yolcu gemisinde Hantavirüs ile ilgili olağandışı bir durum olduğuna dair herhangi bir belirti yok” ifadeleri kullanıldı. Peki uzman gözüyle Hantavirüs ne anlama geliyor? Hantavirüs nasıl bulaşıyor? Tedavisi var mı? Hantavirüs Türkiye’de var mı?Yeniden bir pandemi olur mu? Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği’nden (EKMUD) Doç Dr. Nevin İnce, Sputnik’e değerlendirdi.
Hantavirüs nedir, nasıl bulaşıyor?
Hantavirüs, kemirgenler tarafından taşınan RNA virüsleri ailesinde yer alıyor. İnsanlara genellikle enfekte kemirgenlerin dışkısı, idrarı veya tükürüğüyle temas sonucu bulaşıyor.
Virüs iki ağır klinik tabloya yol açabiliyor:
MV Hondius’taki vakaların, ölüm oranı daha yüksek olan HCPS formu olduğu belirtiliyor.
‘Gemideki virüsün türü belli oldu; Andes suşu tespit edildi’
Doç Dr. Nevin İnce’nin dikkat çektiği en kritik detay ise gemide tespit edilen virüsün Andes Hantavirüsü olması. 6 Mayıs’ta kesinleşen analizlere göre söz konusu suş, dünyada insandan insana bulaşma özelliği gösterdiği bilinen tek Hantavirüs türü olarak öne çıkıyor. Ancak bilim insanları, bulaşın son derece nadir olduğunu ve genellikle uzun süreli yakın temas gerektirdiğini vurguluyor:
“Arjantinli araştırmacılara göre öne çıkan hipotez, ilk belirtileri gösteren Hollandalı yolcuların (indeks vaka) virüsü kuş gözlemciliği yaparken kaptığı yönündedir. İndeks vakanın Kasım 2025’ten Nisan 2026’ya kadar Şili, Uruguay ve Arjantin’i kapsayan dört aylık bir yolculuk yaptığı da ortaya kondu.”
‘Grip sanılıp geçiştirilebilir’
İnce’nin en büyük endişelerinden biri ise hastalığın başlangıç belirtilerinin sıradan grip veya soğuk algınlığıyla karıştırılması:
“Ateş, kas ağrısı, halsizlik ve mide-bağırsak şikayetleriyle başlayan tablo; kısa sürede zatürre, akut solunum sıkıntısı ve şoka dönüşebiliyor. Ayrıca virüsün kuluçka süresinin bir ila sekiz hafta arasında değişebilmesinin temas zincirini tespit etmeyi zorlaştırıyor.”
‘Ölüm oranı yüzde 40’a kadar çıkabiliyor’
Doç Dr. Nevin İnce, Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu’nda ölüm oranı yüzde 30 ila 40 arasında değiştiğini söyledi:
‘Erken teşhise dikkat çekmek gerekiyor’
Doç Dr. Nevin İnce, şu an için Hantavirüs enfeksiyonlarına karşı küresel ölçekte kabul görmüş standart bir aşı veya kesin antiviral tedavi bulunmadığını belirtti:
“Tedavide temel yaklaşım oksijen desteği, yoğun bakım takibi, sıvı-elektrolit dengesinin korunması, gerekli durumlarda mekanik ventilasyon uygulaması. Bazı çalışmalarda antiviral ribavirin ilacının özellikle böbrek formunda etkili olabileceği belirtilse de pulmoner form üzerindeki etkisinin netleşmediği ifade ediliyor. Ancak salgın yönetiminde en kritik unsur ise erken tanı ve izolasyon süreci.”
‘Pandemi riski düşük’
Dünya Sağlık Örgütü ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, mevcut salgının genel toplum için oluşturduğu riskin düşük olduğunu açıkladı. DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, virüsün COVID-19 benzeri küresel bir yayılım potansiyeline sahip olmadığını belirtti.
Uzmanlara göre bunun başlıca nedenleri arasında virüsün hava yoluyla kolay bulaşmaması, damlacık yerine kemirgen temasıyla yayılması, insandan insana bulaşın yalnızca Andes suşunda ve çok nadir görülmesi.
Türkiye’de de görüldü: İlk salgın 2009’da yaşandı
Doç Dr. Nevin İnce, Türkiye’deHantavirüsün yeni olmadığını vurguladı: