Yalçın Bayer: Türkiye rafinaj kapasitesine sahip olmasına rağmen, dış referanslara bağımlı kalmayı tercih ediyor

Hürriyet yazarı Yalçın Bayer, Türkiye’nin kendi rafinaj kapasitesine sahip bir ülke olmasına rağmen, fiyatlamada dış referanslara bu denli bağımlı kalmayı tercih ettiğini belirterek, ”Bugün acil bir kararname ile farklı bir modele geçmek mümkün. Tüpraş’ın maliyet bazlı fiyat açıklaması, piyasada dengeleyici bir referans oluşturabilir” dedi.

Türkiye’de pompa fiyatlarının yalnızca ham petrol fiyatlarıyla açıklanamayacağını, çünkü referans alınan yer özellikle de İtalya’nın Cenova çıkışlı ürün fiyatları olmak üzere Akdeniz piyasası olduğunu belirten Bayer, yazısında şunları söyledi:

”Sorun tam da burada başlıyor. Türkiye, kendi rafinaj kapasitesine sahip bir ülke olmasına rağmen, fiyatlamada dış referanslara bu denli bağımlı kalmayı tercih ediyor. Oysa geçmişte farklı bir yaklaşım vardı. Tüpraş özelleştirilmeden önce maliyet bazlı bir fiyatlama anlayışıyla piyasayı dengelerdi. Amaç maksimum kâr değil, sürdürülebilir dengeydi.

Bugün ise sistem tamamen tersine dönmüş durumda. Uluslararası piyasa fiyatı baz alınıyor, üzerine kur farkı, lojistik, dağıtım marjı ve en ağır kalem olan vergiler ekleniyor. Sonuç: Vatandaşın cebinden çıkan rakam, gerçek maliyetin çok ötesine geçiyor.

Serbest piyasa elbette önemlidir. Ancak piyasa dediğimiz şey toplumsal refahı yok sayarak işleyemez. Devletin düzenleyici rolü tam da bu noktada devreye girmelidir. Hele ki söz konusu olan stratejik bir ürünse -ki akaryakıt bunların başında gelir- tamamen dış referanslı bir fiyatlama modeli ekonomik bağımsızlıkla da çelişir.

Bugün acil bir kararname ile farklı bir modele geçmek mümkün. Tüpraş’ın maliyet bazlı fiyat açıklaması, piyasada dengeleyici bir referans oluşturabilir. Bu, özel sektörü ortadan kaldırmak anlamına gelmez; ancak fahiş fiyat oluşumunun önüne geçecek güçlü bir çıpa yaratır.”

Yazının tamamı için