Araştırma: Geçim sıkıntısı ve işsizlik psikolojik esenliği bozuyor

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nin Türkiye Toplumsal Psikolojik Esenlik Raporu’na göre, geçim sıkıntısı, gelir eşitsizliği, işsizlik ve kurumsal güvendeki aşınma toplumun ruh sağlığını olumsuz etkiliyor. Raporda, yükseköğretim mezunlarında işsizliğin yüzde 25’e yükseldiği, psikolojik esenlikteki gerilemenin ise 2017 sonrası hızlandığı belirtildi.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nin 2025 Türkiye Toplumsal Psikolojik Esenlik Raporu, artan geçim sıkıntısı, kutuplaşma, ifade özgürlüğündeki sınırlamalar ve güvensizlik ortamının toplumun ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Rapora göre Türkiye, 2025’te 144 ülke arasında negatif duygular açısından en stresli 5., öfkede 29., üzüntüde 41. ve endişede 62. sırada yer aldı.

“Verimsiz mutsuzluk” vurgusu

Nefes’in aktardığına göre, raporda Türkiye’de ortaya çıkan tablo “verimsiz mutsuzluk” kavramıyla tanımlandı. Düşük yaşam doyumunun kalıcı bir toplumsal dengeye dönüştüğü belirtilirken, psikolojik esenlikteki gerilemenin başkanlık sistemine geçişten sonra hızlandığı kaydedildi.

Yükseköğretim mezunlarında işsizlik yüzde 25

Raporda, yükseköğretim mezunlarında işsizliğin yüzde 25’e yükselmesi, emeklilerin geçinmek için çalışması ve artan gelir eşitsizliğinin psikolojik esenliği olumsuz etkilediği belirtildi.

Ayrıca 2010’lu yıllarda başlayan esenlik gerilemesinin, 2017’deki sistem değişikliğinin ardından hız kazandığı ifade edildi.

Güven ve adalet algısı zayıflıyor

Toplumda başkalarına duyulan güvenin son 40 yılın en düşük seviyelerine gerilediği belirtilen raporda, aile içi güvenin de zayıfladığı vurgulandı. Toplumsal adalet algısındaki bozulmanın kurumsal güveni zayıflattığı, bunun da güvensizlik, öfke ve çaresizlik duygularını beslediği kaydedildi.

Liyakat yerine bağlılık vurgusu

Raporda, ekonomik kaynaklara, istihdama ve kamusal imkanlara erişimin liyakatten çok siyasi bağlılık ve kişisel ağlar üzerinden belirlendiği değerlendirmesine yer verildi. Türkiye’nin OECD Daha İyi Yaşam Endeksi’nde 41 ülke arasında 38., Küresel İnsani Gelişim Araştırması’nda 22 ülke arasında 21., Legatum Refah Endeksi’nde ise 167 ülke arasında 95. sırada bulunduğu hatırlatıldı.