Araştırma: “IŞİD ve benzeri Selefi yapılar” Türkiye’de fiziki ve dijital örgütlenmesini genişletiyor

Uluslararası Radikalizm Gözlemevi’nin (URAD) hazırladığı iki raporda, IŞİD ve benzeri Selefi yapıların Türkiye’de dernekler, kitabevleri, mahalle ağları ve medreseler üzerinden fiziki, internet siteleri, YouTube ve sosyal medya üzerinden ise dijital örgütlenmesini güçlendirdiği belirtildi. Raporlarda, bu yapıların küçük hücreler, “sanal medrese” ve “sanal cemaat” modeliyle etkisini sürdürdüğü vurgulandı.

Türkiye’de cihatçı örgütlere yönelik son dönemde düzenlenen operasyonların, IŞİD’in farklı illerde örgütlü varlığını yeniden görünür hale getirdiği belirtilirken, Uluslararası Radikalizm Gözlemevi’nin yayımladığı iki raporda bu yapılanmanın fiziki ve dijital boyutuna ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Raporda, Sakarya, Gaziantep ve Yalova’daki operasyonların örgütün Türkiye’de geniş bir sahada varlığını sürdürdüğünü ortaya koyduğu kaydedildi.

Suriye’deki değişim sonrası yeni model

Cumhuriyet’in aktardığına göre, Prof. Dr. Serhat Ahmet Erkmen‘in hazırladığı raporda, Suriye’deki rejim değişiminin ardından IŞİD’in toprak kontrolüne dayalı klasik modelden uzaklaşarak daha esnek, dağınık ve ağ temelli bir yapıya yöneldiği belirtildi. Raporda, bu dönüşümün örgütün belirli bir coğrafyayla sınırlı kalmadan farklı ülkelerdeki sempatizan ağlarıyla bağlantı kurmasını kolaylaştırdığı ifade edildi. Türkiye açısından da ulusötesi radikal ağların sürmesi, dijital radikalleşme, küçük ve bağımsız hücreler, yabancı savaşçı hareketliliği ve ideolojik etkinin toplumsal düzeyde yayılması başlıca güvenlik riskleri arasında sıralandı.

“Selefi yaşam alanları” tespiti

Prof. Dr. Hilmi Demir‘in hazırladığı raporda ise IŞİD’in merkezi örgütlülük stratejisinden uzaklaşıp yerelde küçük grupları örgütlemeye ve bireyleri dijital ortamda radikalleştirmeye yoğunlaştığı belirtildi. Raporda, Selefiliğin güçlü bir topluluk ve ağ yapısı içinde var olduğu, sosyal ve sanal topluluklar, cemaat evleri, ortak işyeri ağları ve medreselerin bu çevrelerin örgütlenmesinde önemli rol oynadığı kaydedildi. İstanbul, Bursa ve Gaziantep’te bu tanıma uyan beş “Selefi yaşam alanı” bulunduğu, bu alanların derneklerin bulunduğu mahallelerin gettolaşması, “Tevhid” benzeri tabelalar taşıyan işyerleri, gizli medreseler, vitrin işlevi gören yardım kuruluşları ve kitabevleri ile izole bir sosyo-ekonomik düzen üzerinden şekillendiği aktarıldı.

“Sanal medrese” ve “sanal cemaat” modeli

Raporda, fiziki örgütlenmenin dernekler, medreseler ve kitabevleri üzerinden sürdüğü, dijital alanda ise internet siteleri, YouTube ve sosyal medya platformları üzerinden etki alanının genişletildiği belirtildi. İnternet sitelerinin “sanal medrese”, YouTube’un “dijital televizyon kanalı”, Facebook ve X gibi platformların ise coğrafi olarak dağınık Selefi bireyleri bir araya getiren “sanal cemaat” araçları olarak kullanıldığı ifade edildi.